Cykl warsztatów dla szkół średnich w ramach obchodów Roku Andrzeja Wajdy 2026 w CKF

Społeczeństwo i tożsamość, symbole i wartości. Prawa człowieka oraz postawy obywatelskie w konfrontacji z władzą. Wreszcie, film i inspiracje malarskie oraz dialog kina z innymi dziedzinami sztuki, historią i rzeczywistością. Wszystkie te wątki, poruszane w twórczości Andrzeja Wajdy, stały się inspiracją dla cyklu 30 bezpłatnych warsztatów skierowanych do uczennic i uczniów szkół średnich. Pierwszy z nich rozpocznie się już 19 maja, a ostatnie odbędą się już w nowym roku szkolnym, jesienią 2026. Wystartowała rejestracja na wiosenną odsłonę wydarzenia organizowanego przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy z okazji Roku Andrzeja Wajdy 2026. Cykl jest współfinansowany ze środków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

Zachęcamy nauczycielki i nauczycieli do rejestrowania klas na wiosenną odsłonę cyklu warsztatów, łączących xxxxx.

Wstęp na wszystkie warsztaty jest wolny. Obowiązują zapisy za pomocą formularzy rejestracyjnych. Każdy z warsztatów trwa 90 minut i odbywa się w siedzibie Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, Aleje Ujazdowskie 20 w Warszawie.

Warsztaty dla szkół średnich: Filmy Andrzeja Wajdy jako droga do rozmowy o wartościach

19 maja 2026 (wtorek)
godz. 9:00 | 11:00 | 13:00

prowadzenie: dr Robert Pruszczyński

Warsztaty oparte na analizie filmów Andrzeja Wajdy zawartych w publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”, stanowią wprowadzenie do twórczości reżysera oraz zaproszenie do rozmowy o wartościach i postawach obecnych w jego kinie. 

Podczas zajęć uczestnicy poznają Andrzej Wajda jako twórcę, który na przestrzeni kilkudziesięciu lat swojej pracy konsekwentnie podejmował tematy istotne społecznie i moralnie, a praca na fragmentach różnych filmów pozwali uchwycić przekrojowy charakter jego dorobku oraz zrozumieć, jak zmieniały się sposoby opowiadania o historii, człowieku i odpowiedzialności. Warsztat koncentruje się na takich zagadnieniach jak odpowiedzialność jednostki, odwaga cywilna i wybory moralne, relacja między prawdą a manipulacją, postawy wobec systemu i wspólnoty oraz empatia i wrażliwość na drugiego człowieka. 

Formuła zajęć opiera się na metodzie edukacji poprzez film, która umożliwia omawianie złożonych problemów społecznych i emocjonalnych poprzez analizę języka kina, a uczestnicy pracują na wybranych scenach, materiałach edukacyjnych oraz fragmentach wykładów i rozmów, co sprzyja rozwijaniu umiejętności interpretacji, krytycznego myślenia i prowadzenia dyskusji. Dzięki swojej przystępnej formule warsztat dobrze wpisuje się w lekcje wychowawcze oraz zajęcia z języka polskiego czy wiedzy o społeczeństwie i edukacji obywatelskiej, jest idealnym wprowadzeniem do świadomego odbioru filmu i rozmowy o wartościach.

Warsztaty poprowadzi Robert Pruszczyński – doktor nauk humanistycznych (Uniwersytet Warszawski), koordynator projektów z zakresu edukacji audiowizualnej i cyfrowej, zrównoważonego rozwoju oraz STEAM, ekspert ds. edukacji filmowej, wykładowca akademicki. Trener pracujący z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi, absolwent Szkoły Stowarzyszenia Organizacji Pozarządowych STOP. Doświadczenie zawodowe zdobywał m.in. w Narodowym Centrum Kultury, Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej oraz Fundacji Zaawansowanych Technologii. Autor licznych materiałów edukacyjnych, współautor podręcznika do liceum „Ponad słowami” oraz leksykonu lektur. Współpracował z wieloma instytucjami, organizacjami i firmami, m.in. z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym, Warszawskim Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Biblioteką Narodową, Mazowieckim Instytutem Kultury, Stowarzyszeniem Nowe Horyzonty, Uniwersytetem Dzieci, Multikinem, Heliosem S.A. oraz Monolith Films. Stały współpracownik Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty „Jak czytać film” w ramach pracowni filmowej „Trampolina do kina NA ŻĄDANIE”, a także prelekcje podczas Festiwalu Filmów Dokumentalnych dla Młodej Widowni LET’S DOC i w ramach innych inicjatyw edukacyjnych. Przygotowuje materiały dydaktyczne oraz rozwija projekty z zakresu edukacji filmowej i medialnej.

Warsztat dla szkół średnich: „Kanał” pełen sztuki nowoczesnej. Inspiracje malarskie w filmach Andrzeja Wajdy

21 maja 2026 (czwartek)
godz. 9:00

prowadzenie: Jolanta Knap

Podczas warsztatu realizowanego w oparciu o film Andrzeja Wajdy „Kanał” przyjrzymy się filmowi jako dziełu inspirowanemu malarstwem współczesnym i sztuką powojennej awangardy. Omówimy artystyczne konteksty filmu, przeanalizujemy kadry w zestawieniu z obrazami Andrzeja Wróblewskiego, Marii Jaremy, Jana Lebensteina i Tadeusza Brzozowskiego, odkrywając, jak Wajda „malował” swoje filmy.

Andrzej Wajda zbudował scenografię do filmu „Kanał”. Odwzorowanie kanału powstało w Łodzi, a każdy kadr został przez reżysera wymyślony i narysowany. Wajda był filmowcem o ogromnej wiedzy z zakresu malarstwa współczesnego. Pozostawał pod silnym wpływem ekspresjonizmu figuratywnego, a poetyka filmu doskonale odzwierciedla te inspiracje. „Kanał” powstał w 1956 roku, czyli rok po przełomowej wystawie sztuki nowoczesnej w Arsenale w Warszawie. Film wieńczy symbol uniwersalny, o wielowiekowej tradycji, czyli pieta. Reżyser stworzył dzieło o wymowie egzystencjalnej. Posłużył się symboliką średniowiecznej piety czytelną w kulturze zachodnioeuropejskiej i zestawił ją z symbolem krat.

Warsztat poprowadzi Jolanta Knap – malarka i pisarka, pedagożka, nauczycielka języka polskiego. Absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Autorka i reżyserka projektów teatralnych, muzycznych i filmowych oraz twórczyni wystaw artystycznych. Autorka i uczestniczka kilkunastu wystaw prezentowanych w różnych miastach w Polsce. Stała współpracowniczka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty i prelekcje, przygotowuje materiały edukacyjne oraz realizuje działania w ramach pracowni filmowej „Trampolina do kina NA ŻĄDANIE”. Autorka scenariuszy lekcji opartych na wybranych filmach Andrzeja Wajdy, wchodzących w skład publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”.

Warsztat dla szkół średnich: Od planu pełnego do detalu. Inspiracje malarskie w filmach Andrzeja Wajdy

21 maja 2026 (czwartek)
godz. 11:00

prowadzenie: Jolanta Knap

Podczas warsztatu realizowanego w oparciu o film Andrzeja Wajdy „Wesele”. Podczas warsztatu, uczestniczki i uczestnicy przeanalizują wybrane kadry filmu w zestawieniu z obrazami Wyspiańskiego, Gierymskiego i Tetmajera, poznając, w jaki sposób reżyser „malował” swoje filmowe kompozycje.

Adaptacja filmowa dramatu „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego pozwala uczniom poznać malarstwo epoki Młodej Polski oraz samego Wyspiańskiego. Pokazuje Wajdę jako reżysera malującego poszczególne kardy filmowe (temat, kompozycja, kolor, stylizacja). Wędrówkę po dziełach sztuki inspirujących reżysera rozpoczniemy od „Chłopskiej trumny” Aleksandra Gierymskiego, pojawiającej się jako element scenografii na drugim planie. Przejdziemy przez scenę zbiorową, pokazaną na obrazie „Zrękowiny” Włodzimierza Tetmajera czyli faktycznego Gospodarza wesela, obejrzymy impresjonistyczny/symboliczny pastel „Chochoły” Wyspiańskiego i scenografię filmu. Przyjrzymy się detalom – kokardom na głowach dziewcząt jako elementom kostiumu filmowego i secesyjnemu obrazowi „Macierzyństwo” Wyspiańskiego. Zestawimy autoportrety Stanisława Wyspiańskiego z wizerunkiem filmowego Pana Młodego, Daniela Olbrychskiego. Podsumowując, potwierdzimy główny pomysł reżysera Andrzeja Wajdy, by adaptacja filmowa była jak najbliżej zamysłu samego autora dramatu Stanisława Wyspiańskiego – świadka epoki i gościa na tym wyjątkowym weselu.

Warsztat poprowadzi Jolanta Knap – malarka i pisarka, pedagożka, nauczycielka języka polskiego. Absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Autorka i reżyserka projektów teatralnych, muzycznych i filmowych oraz twórczyni wystaw artystycznych. Autorka i uczestniczka kilkunastu wystaw prezentowanych w różnych miastach w Polsce. Stała współpracowniczka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty i prelekcje, przygotowuje materiały edukacyjne oraz realizuje działania w ramach pracowni filmowej „Trampolina do kina NA ŻĄDANIE”. Autorka scenariuszy lekcji opartych na wybranych filmach Andrzeja Wajdy, wchodzących w skład publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”.

Warsztat dla szkół średnich: Portret z epoki. Inspiracje malarskie w filmach Andrzeja Wajdy

21 maja 2026 (czwartek)
godz. 13:00

prowadzenie: Jolanta Knap

Warsztat realizowany w oparciu o film Andrzeja Wajdy „Pan Tadeusz” pokaże, jak poprzez filmową adaptację oraz dzieła sztuki można portretować społeczeństwo.

Adaptacja filmowa poematu epickiego „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza pozwala uczniom poznać galerię portretów osób należących do różnych klas społecznych z początku XIX wieku – mieszkańców Soplicowa i zaścianka Dobrzyńskiego. Poczynając od portretu sarmackiego i trumiennego (Sędzia, Gerwazy, szlachta dobrzyńska), wizerunku Żyda (Jankiel), przez portrety dam (Telimena) i panów ulegających modzie na francuszczyznę (Hrabia), aż po wizerunki bohaterów romantycznych (Tadeusz). Kadry z filmu zestawimy z portretami trumiennymi, obrazami Jana Piotra Norblina („Żyd – studium głowy”), Artura Grottgera („Wianki”, „Pożegnanie powstańca”) oraz portretem Adama Mickiewicza autorstwa Walentego Wańkowicza.

Warsztat poprowadzi Jolanta Knap – malarka i pisarka, pedagożka, nauczycielka języka polskiego. Absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Autorka i reżyserka projektów teatralnych, muzycznych i filmowych oraz twórczyni wystaw artystycznych. Autorka i uczestniczka kilkunastu wystaw prezentowanych w różnych miastach w Polsce. Stała współpracowniczka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty i prelekcje, przygotowuje materiały edukacyjne oraz realizuje działania w ramach pracowni filmowej „Trampolina do kina NA ŻĄDANIE”. Autorka scenariuszy lekcji opartych na wybranych filmach Andrzeja Wajdy, wchodzących w skład publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”.

Warsztaty dla szkół średnich: Mały człowiek, wielka odpowiedzialność. Wokół „Korczaka” Andrzeja Wajdy

26 maja 2026 (wtorek)
godz. 10:00 | 12:00

prowadzenie: Justyna Budzik

W trakcie warsztatu poświęconego pogłębionej analizie fragmentów filmu „Korczak” w reżyserii Andrzeja Wajdy, szczególną uwagę poświęcimy scenom ukazującym Korczakowski model wychowawczy oraz relacje między dorosłymi a dziećmi – oparte na szacunku, uważności i dialogu, budujące poczucie godności nawet w sytuacji granicznej, jaką było Shoah.

Przyjrzymy się temu, w jaki sposób film przedstawia kształtowanie podmiotowości dziecka oraz jak w skrajnych, dramatycznych warunkach możliwe jest zachowanie godności, zaufania i poczucia bezpieczeństwa.

Punktem wyjścia do rozmowy będzie refleksja nad postacią Janusza Korczaka i jego podejściem do wychowania, które do dziś pozostaje inspiracją dla pedagogów i edukatorów. Uczestnicy zastanowią się, jak wartości obecne w filmie – takie jak empatia, odpowiedzialność czy partnerskie traktowanie dziecka – mogą być rozumiane i wykorzystywane współcześnie.

Na marginesie opowieści Wajdy, wspierając się kontekstowymi dziełami (m. in. zdjęcia Zofii Rydet, prace Jaśminy Wójcik), poruszymy tematykę w obrazu dziecka w kulturze i sztuce, kształtowania dziecięcego podmiotu oraz kategorii kina o dzieciach i dla dzieci.

Warsztat będzie miał charakter aktywny – uczestnicy wezmą udział w analizie scen filmowych, dyskusjach oraz krótkich ćwiczeniach interpretacyjnych. Celem spotkania jest nie tylko pogłębienie wiedzy o filmie i jego kontekstach, ale także rozwijanie wrażliwości na sposób przedstawiania dziecka w kulturze oraz refleksja nad rolą dorosłych w budowaniu bezpiecznej i wspierającej przestrzeni dla młodych ludzi.

Warsztat poprowadzi Justyna Budzik – doktorka habilitowana nauk humanistycznych, filmoznawczyni, wykładowczyni Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (Instytut Nauk o Kulturze), Ekspertka Zespół Edukatorów Filmowych (ZEF), współpracowniczka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy. Współpracowała z różnymi instytucjami i programami edukacji filmowej, m. in. z Narodowym Centrum Kultury Filmowej w Łodzi, Filmoteką Szkolną, Centralnym Gabinetem Edukacji Filmowej, Fundacją Centrum Edukacji Obywatelskiej. Autorka książek filmoznawczych: „Polski film i fotografia nowego wieku na tle kultury wizualnej. Widma, antropocienie, sztandary” (2023), „Filmowe cuda i sztuczki magiczne. Szkice z archeologii kina” (2015), „Dotyk światła. O zmysłowym doznawaniu kina” (2012) oraz licznych artykułów filmoznawczych i metodycznych.

Warsztaty dla szkół średnich: Filmy Andrzeja Wajdy jako dialog ze sztuką i rzeczywistością

28 maja 2026 (czwartek)
godz. 09:00 | 11:00 | 13:00

prowadzenie: dr Robert Pruszczyński

Warsztat oparty na analizie filmów Andrzeja Wajdy zawartych w publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA” koncentruje się na analizie twórczości Andrzej Wajda jako przestrzeni dialogu między filmem, sztuką i rzeczywistością. Punktem wyjścia jest przyjrzenie się filmowości jego dzieł – środkom wyrazu charakterystycznym dla języka kina – oraz relacjom, jakie jego twórczość nawiązuje z innymi dziedzinami sztuki, takimi jak malarstwo, literatura czy teatr. Zajęcia pozwalają uczestnikom odkryć, w jaki sposób Wajda budował znaczenia poprzez obraz, kompozycję kadru, symbolikę wizualną oraz adaptacje literackie, a także jak wykorzystywał doświadczenia teatralne i elementy diarystyki w swojej pracy twórczej.

Podczas warsztatu uczestnicy analizują wybrane fragmenty filmów, ucząc się rozpoznawać środki filmowe oraz interpretować je w szerszym kontekście kulturowym i historycznym. Perspektywa dialogu ze sztuką i rzeczywistością umożliwia łączenie treści filmowych z zagadnieniami obecnymi w różnych przedmiotach szkolnych, takich jak język polski, historia, historia sztuki, wiedza o społeczeństwie czy etyka. Dzięki temu uczestnicy dostrzegają, że film może być nie tylko formą artystycznej wypowiedzi, ale również narzędziem opisu i interpretacji rzeczywistości.

Formuła zajęć opiera się na edukacji filmowej, która odwołuje się do języka filmu, historii kina, elementów krytyki literackiej oraz komparatystyki. Uczestnicy rozwijają umiejętność świadomego odbioru dzieła filmowego, analizy porównawczej oraz dostrzegania związków między różnymi dziedzinami kultury. Warsztat sprzyja kształtowaniu kompetencji interpretacyjnych, wrażliwości estetycznej oraz krytycznego myślenia, pokazując, że kino Wajdy może być punktem wyjścia do pogłębionej refleksji nad sztuką i współczesnym światem.

Warsztaty poprowadzi Robert Pruszczyński – doktor nauk humanistycznych (Uniwersytet Warszawski), koordynator projektów z zakresu edukacji audiowizualnej i cyfrowej, zrównoważonego rozwoju oraz STEAM, ekspert ds. edukacji filmowej, wykładowca akademicki. Trener pracujący z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi, absolwent Szkoły Stowarzyszenia Organizacji Pozarządowych STOP. Doświadczenie zawodowe zdobywał m.in. w Narodowym Centrum Kultury, Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej oraz Fundacji Zaawansowanych Technologii. Autor licznych materiałów edukacyjnych, współautor podręcznika do liceum „Ponad słowami” oraz leksykonu lektur. Współpracował z wieloma instytucjami, organizacjami i firmami, m.in. z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym, Warszawskim Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Biblioteką Narodową, Mazowieckim Instytutem Kultury, Stowarzyszeniem Nowe Horyzonty, Uniwersytetem Dzieci, Multikinem, Heliosem S.A. oraz Monolith Films. Stały współpracownik Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty „Jak czytać film” w ramach pracowni filmowej „Trampolina do kina NA ŻĄDANIE”, a także prelekcje podczas Festiwalu Filmów Dokumentalnych dla Młodej Widowni LET’S DOC i w ramach innych inicjatyw edukacyjnych. Przygotowuje materiały dydaktyczne oraz rozwija projekty z zakresu edukacji filmowej i medialnej.

Warsztaty dla szkół średnich: „Popiół i diament” Andrzeja Wajdy – na rozdrożu historii

09 czerwca 2026 (wtorek)
godz. 09:00 | 11:00

prowadzenie: dr Maciej Dowgiel 

Warsztat oparty na analizie filmu „Popiół i diament” jako opowieści o Polsce znajdującej się w momencie historycznego przełomu. Punktem wyjścia jest kontekst maja 1945 roku – czasu zakończenia II wojny światowej, który w rzeczywistości okazuje się okresem napięcia, niepewności i ścierania się dwóch wizji przyszłości kraju. Zajęcia pozwalają zrozumieć, że film nie jest jedynie rekonstrukcją wydarzeń, lecz artystyczną interpretacją sytuacji, w której historia staje się siłą determinującą losy jednostki.  

Podczas warsztatu uczestnicy analizują film Andrzej Wajda jako przykład twórczości Polskiej Szkoły Filmowej, koncentrującej się na doświadczeniu pokolenia naznaczonego wojną i powojenną zmianą ustroju. Praca z materiałem filmowym pozwala dostrzec, że istotą dzieła nie jest samo przedstawienie historii, lecz ukazanie duchowej kondycji człowieka uwikłanego w sytuację bez prostych rozwiązań. Szczególna uwaga poświęcona jest postaci Maćka Chełmickiego jako bohatera tragicznego, którego dylemat – między lojalnością wobec przeszłości a pragnieniem normalnego życia – staje się osią całej opowieści. 

Warsztat koncentruje się również na analizie konfliktu dwóch równorzędnych racji historycznych, reprezentowanych przez bohaterów filmu, oraz na ukazaniu, w jaki sposób kino może przedstawiać rzeczywistość jako przestrzeń moralnych napięć i nierozwiązywalnych wyborów. Uczestnicy uczą się rozpoznawać, że film Wajdy nie oferuje jednoznacznych ocen, lecz buduje złożony obraz rzeczywistości, w której każda decyzja niesie tragiczne konsekwencje. 

Istotnym elementem zajęć jest analiza języka filmowego i symboliki wizualnej. Uczestnicy pracują na wybranych scenach, interpretując znaczenie kluczowych motywów i ucząc się odczytywać ukryte sensy zawarte w obrazie. Dzięki temu rozwijają umiejętność świadomego odbioru filmu oraz rozumienia jego warstwy metaforycznej. 

Zajęcia opierają się na aktywnej pracy z materiałem filmowym, zadaniach interpretacyjnych oraz elementach interaktywnych, które angażują uczestników w proces analizy i refleksji. Rozwijają kompetencje analityczne, umiejętność krytycznego myślenia oraz wrażliwość na złożoność doświadczeń historycznych i ludzkich wyborów, pokazując, że film może być przestrzenią pogłębionej rozmowy o historii, wartościach i kondycji człowieka. 

Warsztaty poprowadzi Maciej Dowgiel – doktor nauk humanistycznych, filmoznawca i medioznawca. Absolwent podyplomowych studiów dziennikarskich, zarządzania kulturą oraz Gender Studies. Trener edukacji filmowej i medialnej. Członek prezydium Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej. Wędrujący Filmoznawca Filmoteki Szkolnej. Założyciel Pracowni Filmoznawczej i Medioznawczej. Pasjonat kultury popularnej. Stały współpracownik Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty i prelekcje, przygotowuje materiały edukacyjne oraz jest autorem cyklu e-learningów opartych na filmach Andrzeja Wajdy, wchodzących w skład publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”. 

Warsztaty dla szkół średnich: „Wesele” Andrzeja Wajdy. Społeczeństwo, symbole, tożsamość

09 czerwca 2026 (wtorek)
godz. 13:00

11 czerwca 2026 (czwartek)
godz. 09:00

prowadzenie: dr Maciej Dowgiel 

Warsztat oparty na analizie filmu „Wesele” jako wielowymiarowej opowieści o polskim społeczeństwie, jego historii oraz mechanizmach zbiorowej świadomości. Punktem wyjścia jest autentyczne wydarzenie – wesele z 1900 roku – które staje się dla twórców pretekstem do ukazania głębszych napięć społecznych i kulturowych oraz diagnozy narodowej kondycji. Zajęcia wprowadzają uczestników w świat dramatu Stanisława Wyspiańskiego oraz jego filmowej interpretacji dokonanej przez Andrzej Wajda, podkreślając dialog między różnymi epokami i kontekstami historycznymi.

Podczas warsztatu uczestnicy analizują strukturę filmu jako opowieści wielowątkowej i symultanicznej, w której wiele historii i perspektyw rozgrywa się jednocześnie. Praca na wybranych scenach pozwala zrozumieć, w jaki sposób język filmu – ruch kamery, muzyka, kompozycja obrazu – buduje wrażenie chaosu, napięcia i zbiorowego doświadczenia. Szczególna uwaga poświęcona jest relacjom między bohaterami reprezentującymi różne grupy społeczne oraz ukazaniu fundamentalnego braku porozumienia między inteligencją a chłopstwem, mimo pozornej wspólnoty.

Istotnym elementem zajęć jest analiza warstwy symbolicznej filmu. Uczestnicy poznają znaczenie pojawiających się w nim postaci fantastycznych oraz ich funkcję jako nośników pamięci historycznej, zbiorowych lęków i niespełnionych aspiracji. Warsztat pokazuje, że świat przedstawiony nie ogranicza się do realistycznego obrazu wesela, lecz staje się przestrzenią konfrontacji z historią, mitami i tożsamością narodową.

Szczególne miejsce zajmuje interpretacja finału filmu jako metafory zbiorowej niemocy. Uczestnicy analizują ciąg zdarzeń prowadzących od pojawienia się idei działania do jej zaprzepaszczenia, dostrzegając mechanizmy takie jak brak odpowiedzialności, skupienie na sprawach drugorzędnych czy niemożność wspólnego działania. Dzięki temu uczą się odczytywać film jako diagnozę społeczną, która zachowuje swoją aktualność również we współczesnym świecie.

Zajęcia opierają się na aktywnej pracy uczestników – analizie scen, zadaniach interpretacyjnych oraz elementach interaktywnych, które angażują w proces odkrywania znaczeń. Rozwijają umiejętność krytycznego myślenia, interpretacji tekstów kultury oraz dostrzegania związków między filmem, literaturą i historią. Warsztat pokazuje, że kino może być narzędziem pogłębionej refleksji nad społeczeństwem, kulturą i rolą jednostki we wspólnocie

Warsztaty poprowadzi Maciej Dowgiel – doktor nauk humanistycznych, filmoznawca i medioznawca. Absolwent podyplomowych studiów dziennikarskich, zarządzania kulturą oraz Gender Studies. Trener edukacji filmowej i medialnej. Członek prezydium Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej. Wędrujący Filmoznawca Filmoteki Szkolnej. Założyciel Pracowni Filmoznawczej i Medioznawczej. Pasjonat kultury popularnej. Stały współpracownik Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty i prelekcje, przygotowuje materiały edukacyjne oraz jest autorem cyklu e-learningów opartych na filmach Andrzeja Wajdy, wchodzących w skład publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”. 

Warsztaty dla szkół średnich: „Danton” Andrzeja Wajdy. Analiza władzy

11 czerwca 2026 (czwartek)
godz. 11:00 | 13:00

prowadzenie: dr Maciej Dowgiel

Warsztat oparty na analizie filmu „Danton”, w reżyserii Andrzeja Wajdy, jako wielowymiarowej opowieści o władzy, rewolucji i mechanizmach rządzących społeczeństwem w momentach kryzysu. Punktem wyjścia jest zestawienie dwóch kontekstów historycznych – rewolucji francuskiej oraz realiów stanu wojennego w Polsce – które pozwala spojrzeć na film jako uniwersalną refleksję nad naturą władzy i jej relacją z obywatelami.

Podczas zajęć uczestnicy analizują przedstawione w filmie mechanizmy funkcjonowania państwa rewolucyjnego, dostrzegając, jak instytucje stworzone w imię wolności i sprawiedliwości mogą zostać przekształcone w narzędzia kontroli i przemocy. Szczególna uwaga poświęcona jest procesom pokazowym, manipulacji prawem oraz roli aparatu państwowego w utrzymywaniu władzy. Uczestnicy uczą się rozpoznawać, w jaki sposób język polityki i ideologii może być wykorzystywany do uzasadniania działań sprzecznych z deklarowanymi wartościami.

Istotnym elementem warsztatu jest analiza konfliktu dwóch wizji rewolucji, reprezentowanych przez głównych bohaterów filmu. Zderzenie postawy ideologicznej, opartej na bezkompromisowej wierności zasadom, z podejściem bardziej humanistycznym i pragmatycznym staje się punktem wyjścia do rozmowy o granicach władzy, odpowiedzialności oraz cenie, jaką społeczeństwo płaci za realizację wielkich idei.

Warsztat koncentruje się również na roli społeczeństwa i mechanizmach wpływania na opinię publiczną. Uczestnicy analizują, w jaki sposób tłum może stać się narzędziem w rękach władzy, jak działa propaganda oraz jakie znaczenie ma kontrola informacji i języka w procesie kształtowania rzeczywistości społecznej.

Zajęcia opierają się na aktywnej pracy z materiałem filmowym, analizie scen oraz zadaniach interpretacyjnych, które angażują uczestników w proces refleksji nad przedstawionymi zjawiskami. Warsztat rozwija umiejętność krytycznego myślenia, analizy przekazów medialnych oraz dostrzegania związków między historią a współczesnością. Pokazuje, że film może być narzędziem pogłębionej rozmowy o władzy, odpowiedzialności i wartościach, które kształtują życie społeczne.

Warsztaty poprowadzi Maciej Dowgiel – doktor nauk humanistycznych, filmoznawca i medioznawca. Absolwent podyplomowych studiów dziennikarskich, zarządzania kulturą oraz Gender Studies. Trener edukacji filmowej i medialnej. Członek prezydium Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej. Wędrujący Filmoznawca Filmoteki Szkolnej. Założyciel Pracowni Filmoznawczej i Medioznawczej. Pasjonat kultury popularnej. Stały współpracownik Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy – prowadzi warsztaty i prelekcje, przygotowuje materiały edukacyjne oraz jest autorem cyklu e-learningów opartych na filmach Andrzeja Wajdy, wchodzących w skład publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”. 

Warsztaty dla szkół średnich: Architekci wolności. Postawy obywatelskie w konfrontacji z władzą w filmach Andrzeja Wajdy

18 czerwca 2026 (czwartek)
godz. 11:00

prowadzenie: Agnieszka Kraińska

Warsztat poświęcony analizie przemian ustrojowych w Polsce oraz roli jednostki w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Punktem wyjścia będą filmy „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza” oraz „Wałęsa. Człowiek z nadziei” w reżyserii Andrzej Wajda, które stanowią wyjątkowy zapis drogi od opresyjnego systemu do demokracji.

Podczas warsztatów przyjrzymy się, jak kino może opowiadać o historii i jednocześnie kształtować postawy obywatelskie. Analizując losy bohaterów – zarówno fikcyjnych, jak Mateusz Birkut i Maciej Tomczyk, jak i rzeczywistych, takich jak Lech Wałęsa – zastanowimy się nad tym, jak jednostka funkcjonuje w systemie autorytarnym oraz jakie decyzje prowadzą do realnych zmian społecznych i politycznych.

Warsztat pozwoli zrozumieć różnice między systemami politycznymi – totalitaryzmem, autorytaryzmem i demokracją – oraz przeanalizować ich wpływ na życie jednostki. Uczestnicy będą mieli okazję przyjrzeć się mechanizmom władzy, propagandy i kontroli, a także temu, w jaki sposób rodzi się sprzeciw, solidarność i potrzeba wolności. Szczególną uwagę poświęcimy procesowi demokratyzacji Polski – od narodzin ruchu Solidarność, przez przełomowe wydarzenia 1989 roku, aż po konsekwencje transformacji ustrojowej.

W trakcie zajęć uczestnicy będą pracować z fragmentami filmów, materiałami źródłowymi oraz zadaniami w grupach. Wspólnie spróbujemy odpowiedzieć na pytania: gdzie kończy się wpływ systemu, a zaczyna odpowiedzialność jednostki? Co sprawia, że niektórzy ludzie stają się „architektami wolności”?

Warsztat ma charakter aktywny i angażujący – opiera się na pracy z filmem, dyskusji oraz zadaniach zespołowych. Jego celem jest nie tylko uporządkowanie wiedzy o najnowszej historii Polski, ale także zachęcenie do refleksji nad znaczeniem wolności, odpowiedzialności i postawy obywatelskiej we współczesnym świecie.

Warsztat poprowadzi Agnieszka Kraińska – politolożka, edukatorka, wykładowczyni, wieloletnia nauczycielka wiedzy o społeczeństwie i edukacji prawnej, ambasadorka Experience AI, redaktorka naczelna społecznego radia internetowego Radio Żory, autorka podcastu „WOS na głowie”, liderka dialogu, edukatorka architektoniczna. Stała współpracowniczka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz autorka materiałów edukacyjnych realizowanych w tej instytucji. Absolwentka międzynarodowych seminariów dla edukatorów, m.in. w Yad Vashem w Jerozolimie, Memorial de la Shoah w Paryżu oraz Summer Institute for Teachers na Columbia University w Nowym Jorku. Autorka programów edukacyjnych dla uczniów liceów ogólnokształcących z zakresu edukacji prawnej, funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego, edukacji społeczno-medialnej i dziennikarskiej. Tworzy scenariusze zajęć z edukacji obywatelskiej i partycypacji społecznej. Wyróżniona za działalność społeczną i edukacyjną, m.in. nominacją do tytułu Nauczyciela Roku 2022 oraz wyróżnieniem Kapituły Nagrody im. Irena Sendlerowa „Za naprawianie świata” (2020). Laureatka tytułu Człowieka Roku tuŻory.pl (2016) za działania na rzecz przywracania pamięci o społeczności żydowskiej, w tym organizację Dni Kultury Żydowskiej w Żorach. Organizatorka cyklicznych wydarzeń edukacyjnych i społecznych, takich jak turnieje debat oksfordzkich oraz Dni Kultury Żydowskiej w Żorach – „Przywrócić Pamięci”. Współpracuje ze środowiskami prawniczymi, prowadząc szkolenia dla adwokatów i sędziów w obszarze edukacji prawnej i obywatelskiej. W swojej pracy koncentruje się na rozwijaniu kompetencji obywatelskich, krytycznego myślenia oraz odpowiedzialnego i etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji.

Warsztaty dla szkół średnich: Kiedy państwo zawodzi. Prawa człowieka i cywilna odwaga w filmie „Korczak” Andrzeja Wajdy

18 czerwca 2026 (czwartek)
godz. 13:00

prowadzenie: Agnieszka Kraińska

Warsztat poświęcony prawom człowieka oraz roli jednostki w sytuacjach, gdy państwo przestaje je chronić. Punktem wyjścia do wspólnej pracy będzie analiza filmu „Korczak” w reżyserii Andrzej Wajda, który stanie się studium moralnej odpowiedzialności i cywilnej odwagi.

Podczas warsztatów uczestnicy przyjrzą się podstawowym prawom człowieka – takim jak prawo do godności, życia czy podmiotowości – oraz zastanowią się, co dzieje się, gdy zostają one systemowo naruszane. Na przykładzie postawy Janusza Korczaka młodzież będzie analizować, czym jest odpowiedzialność moralna i jak w praktyce może wyglądać obrona praw innych ludzi, nawet w skrajnych warunkach.

Zajęcia łączą analizę filmu z wiedzą z zakresu edukacji obywatelskiej. Uczestnicy nauczą się rozpoznawać sytuacje łamania praw człowieka – zarówno w kontekście historycznym, jak i współczesnym – oraz poznają konkretne sposoby reagowania. Dowiedzą się, do jakich instytucji można zgłaszać naruszenia (m.in. krajowych i międzynarodowych) oraz jakie narzędzia prawne przysługują obywatelom w państwie demokratycznym.

Warsztat obejmuje pracę z fragmentami filmu, dyskusję, analizę przypadków oraz zadania zespołowe. Uczniowie będą mieli okazję formułować własne opinie, konfrontować je z innymi perspektywami oraz rozwijać umiejętność krytycznego myślenia.

Celem warsztatu jest nie tylko pogłębienie wiedzy o prawach człowieka, ale także wzmocnienie postawy świadomego obywatela – osoby, która potrafi reagować na niesprawiedliwość, zna swoje prawa i rozumie, że ich ochrona zaczyna się od indywidualnej odpowiedzialności. Inspiracją i naturalnym punktem wyjścia do takiej refleksji jest film „Korczak”, który poprzez swoją narrację i emocjonalny przekaz pozwala lepiej zrozumieć znaczenie praw człowieka w praktyce.

Warsztat poprowadzi Agnieszka Kraińska – politolożka, edukatorka, wykładowczyni, wieloletnia nauczycielka wiedzy o społeczeństwie i edukacji prawnej, ambasadorka Experience AI, redaktorka naczelna społecznego radia internetowego Radio Żory, autorka podcastu „WOS na głowie”, liderka dialogu, edukatorka architektoniczna. Stała współpracowniczka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz autorka materiałów edukacyjnych realizowanych w tej instytucji. Absolwentka międzynarodowych seminariów dla edukatorów, m.in. w Yad Vashem w Jerozolimie, Memorial de la Shoah w Paryżu oraz Summer Institute for Teachers na Columbia University w Nowym Jorku. Autorka programów edukacyjnych dla uczniów liceów ogólnokształcących z zakresu edukacji prawnej, funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego, edukacji społeczno-medialnej i dziennikarskiej. Tworzy scenariusze zajęć z edukacji obywatelskiej i partycypacji społecznej. Wyróżniona za działalność społeczną i edukacyjną, m.in. nominacją do tytułu Nauczyciela Roku 2022 oraz wyróżnieniem Kapituły Nagrody im. Irena Sendlerowa „Za naprawianie świata” (2020). Laureatka tytułu Człowieka Roku tuŻory.pl (2016) za działania na rzecz przywracania pamięci o społeczności żydowskiej, w tym organizację Dni Kultury Żydowskiej w Żorach. Organizatorka cyklicznych wydarzeń edukacyjnych i społecznych, takich jak turnieje debat oksfordzkich oraz Dni Kultury Żydowskiej w Żorach – „Przywrócić Pamięci”. Współpracuje ze środowiskami prawniczymi, prowadząc szkolenia dla adwokatów i sędziów w obszarze edukacji prawnej i obywatelskiej. W swojej pracy koncentruje się na rozwijaniu kompetencji obywatelskich, krytycznego myślenia oraz odpowiedzialnego i etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji.