„Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”. Cykl wydarzeń dla nauczycieli, edukatorów i szkół

Zbliża się premiera nowej, bezpłatnej publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”, przygotowanej przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy. Opracowanie autorstwa Anny Równy (CKF) i Adama Rębacza (Muzeum Historii Polski) to praktyczny zestaw wskazówek metodycznych do prowadzenia lekcji w szkołach ponadpodstawowych w oparciu o dwanaście filmów Andrzeja Wajdy. Wydanie publikacji poprzedzi cykl wydarzeń, m.in. webinaria i warsztaty, organizowane online i w siedzibie CKF, skierowane do nauczycieli i edukatorów oraz uczennic i uczniów szkół podstawowych i średnich.

Filmy Andrzeja Wajdy stanowią niezwykle wartościowe narzędzie edukacyjne w obszarze kultury, sztuki i obywatelskości. Wybrane tytuły, a także postawa społeczna reżysera, zasługują na szczególne przypomnienie – zwłaszcza w kontekście zbliżającego się Roku Andrzeja Wajdy 2026, ogłoszonego przez Senat RP. 

Twórczość Wajdy, pełna głębokich treści i wyrazistych bohaterów, staje się doskonałym punktem wyjścia do rozmów o wartościach uniwersalnych, takich: jak wolność, solidarność, odpowiedzialność i prawda. 

Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA to kompleksowy zestaw materiałów dydaktycznych opartych na filmach Andrzeja Wajdy, przygotowany z myślą o nauczycielach i edukatorach, który łączy edukację kulturalną, filmową z obywatelską.

Materiały wchodzące w skład Niezbędnika dostępne będą na stronie filmnest.pl

Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy zaprasza do udziału w cyklu wydarzeń zapowiadających premierę publikacji, które są skierowane za równo do osób nauczających, jak również do uczennic i uczniów szkół podstawowych i średnich. Wszystkie wydarzenia będą się odbywały w listopadzie i grudniu 2025, w formule online lub stacjonarnie, w siedzibie CKF, Al. Ujazdowskie 20 w Warszawie.

Nauczyciele uczestniczący w webinariach i warsztatach otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Wydarzenie realizowane jest w ramach obchodów Roku Andrzeja Wajdy 2026.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Wydarzenie jest współfinansowane ze środków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

Partnerzy: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (WFDiF), Akson Studio, Heritage Films, Telewizja Polska 

WYDARZENIA DLA OSÓB NAUCZAJĄCYCH

18 listopada 2025, godz. 18:00

Webinar dla nauczycieli: „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA” w praktyce szkolnej 

Podczas spotkania Anna Równy opowie o założeniach publikacji, jej potencjale dydaktycznym i możliwościach, jakie twórczość Wajdy stwarza w pracy nauczyciela. Uczestniczki i uczestnicy dowiedzą się, jak wykorzystać film na lekcjach języka polskiego, historii, wiedzy o społeczeństwie, edukacji obywatelskiej, etyce i godzinie wychowawczej, aby rozwijać u młodzieży krytyczne myślenie, współpracę i świadomość obywatelską. 

Webinar będzie okazją do odkrycia, jak kino może inspirować do rozmów o wolności, solidarności i odpowiedzialności – wartościach, które pozostają aktualne w edukacji i życiu społecznym. 

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy webinarium otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadząca:
Anna Równy – główna specjalistka ds. edukacji i kultury filmowej w Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, trenerka i metodyczka edukacji filmowej, koordynatorka merytoryczna projektu Edukacja Młode Horyzonty. Autorka scenariuszy metodycznych oraz publikacji o tematyce filmoznawczej, współautorka podręczników do języka polskiego dla szkół ponadpodstawowych „Ponad słowami”. Absolwentka filologii polskiej i studiów podyplomowych: Wiedza o kulturze, Dziennikarstwo internetowe, Edukacja filmowa, Dziennikarstwo filmowe, Etyka i filozofia. Współpracuje jako ekspert z festiwalami filmowymi dla dzieci i młodzieży, dystrybutorami filmowymi i twórcami, oraz z instytucjami i podmiotami odpowiadającymi za kształt edukacji filmowej w Polsce. Laureatka Nagrody PISF w kategorii Edukacja młodego widza dla Liderów Filmoteki Szkolnej na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni w 2015 roku. W roku 2021 otrzymała certyfikowany tytuł Mistrza Pedagogii nadawany przez Ruch Innowacyjny w Edukacji. 

Miejsce: online 
Czas trwania: 60 minut 

25 listopada 2025, godz. 17:30

Warsztaty dla nauczycieli szkół średnich: Historiozofia Wajdy jako reprezentanta pokolenia Kolumbów – ewolucja. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Inspiracją warsztatu dla nauczycieli szkół średnich będą filmy: „Kanał”, „Popiół i diament”, „Krajobraz po bitwie”, „Katyń”, wchodzące w skład „Niezbędnika filmowego: Andrzej Wajda”.

Warsztat poświęcony będzie analizie twórczości Wajdy w kontekście jego podejścia do historii, polskiej tradycji i idei romantycznych. W kanonicznych dziełach szkoły polskiej, reżyser zaprezentował gorzką wizję II wojny światowej i pokolenia Kolumbów, podejmując rozrachunek z romantycznym etosem ofiary i bohaterstwa.

W późniejszym „Katyniu” Wajda przewartościował romantyzm, ukazując honor, prawdę i godność jako wartości najwyższe. Warsztat poruszy zagadnienia historiozofii, wiarygodności historycznej oraz ewolucji poglądów reżysera wobec polskiej tożsamości i dziedzictwa romantycznego.

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadzący:
dr hab. Krzysztof Kornacki, prof. UG – filmoznawca, specjalizuje się w historii kina polskiego. Autor lub współautor książek Kino polskie wobec katolicyzmu (1945 – 1970, Gdańsk 2004); Popiół i diament Andrzeja Wajdy (Gdańsk 2011 – nagroda „Pióro Fredry”), Kino Nowej Przygody (Gdańsk 2011); Solidarność na ekranie. Wizerunki fabularne (Gdańsk 2024); redaktor lub współredaktor książek: Poszukiwanie i degradowanie sacrum w kinie (Gdańsk 2002), Sacrum w kinie dekadę później (Gdańsk 2013), Orson Welles: twórczość, recepcja, dziedzictwo (Gdańsk, Sopot 2016), Szkice o kulturze produkcji filmowej w Polsce (Gdańsk 2016), Wajda dokumentalny (Gdańsk, 2023) oraz 6 tomów serii „SCRIPT. Gdyńskie Zeszyty Filmowe”. Autor 140 artykułów. Członek rad redakcyjnych czasopism: „Studies in Eastern European Cinema”, „Panoptikum”, „Pleograf”. Były ekspert naukowy Komitetu Nauk o Sztuce PAN (2020 – 2023). Członek zarządu Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Współzałożyciel i pierwszy prezes DKF UG „Miłość blondynki”, założyciel kierunku studiów Wiedza o Filmie i Kulturze Audiowizualnej UG; członek Rady Programowej Gdańskiego Funduszu Filmowego (od 2022); odznaczony medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut 

26 listopada 2025, godz. 17:30

Warsztaty dla nauczycieli szkół średnich: Artysta wobec wielkich przemian. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda” 

Warsztat prowadzony przez dr Agnieszkę Morstin odbędzie się 26 listopada o godz. 17.30 na platformie Teams. Inspiracją spotkania będą filmy: „Krajobraz po bitwie”, „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza” oraz „Danton”, wchodzące w skład publikacji dla nauczycieli „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”. 

Artysta wobec epoki pieców, wobec stalinizmu, wobec rewolucji to tematy, które w tych filmach podjął Wajda. Rola artysty w historii jest jednym z kluczowych problemów jego kina. Sam Wajda był artystą zaangażowanym, często próbował nadążyć za historią, na co dowodem „Człowiek z żelaza”. Jak postrzegamy dziś ten film? Czy kino zaangażowane jest nam potrzebna? Czy postać Agnieszki – kobiety z kamerą – wciąż inspiruje? 

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadząca:
dr Agnieszka Morstin – filmoznawczyni, edytorka Notesów Andrzeja Wajdy, stypendystka Ministerstwa Kultury w dziedzinie literatury, edukatorka, współautorka projektu Filmoteka Szkolna. W latach 2018-2024 wraz z prof. Tadeuszem Lubelskim opracowała dla Archiwum Andrzeja Wajdy w Muzeum Manggha i przygotowała do druku dla Wydawnictwa UNIVERSITAS czterotomową publikację ANDRZEJ WAJDA. NOTESY 1942-2016. WYBÓR (2024). W tym samym roku była stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie literatury, czego owocem będzie jej książka non-fiction pt. Nina Holst zostaje Polką, oparta na rodzinnych archiwaliach. Początkiem jej drogi naukowej była Nagroda Główna za rok 2001 w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego za magisterium Kicz w kinie polskim lat 90. Doktoryzowała się w 2007 r. i pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim do 2010 r. Opublikowała Jak daleko stąd do raju? Religia jako pamięć w polskim filmie fabularnym (2010); współredagowała tomy naukowe Ciało i seksualność w kinie polskim (2009) oraz Kompleks Konwicki (2010). Prowadziła liczne autorskie cykle edukacyjne poświęcone kinu polskiemu (m.in. Płótno i ekran. Kino polskie wobec tradycji malarskich; Andrzej Wajda – malarz i reżyser; Filmowe obrazy idylli; Polaków portret własny w filmowych tekstach kultury). 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut 

2 grudnia 2025, godz. 17:30

Warsztaty dla nauczycieli szkół średnich: Tworzenie reprezentacji historycznej w trylogii robotniczej Wajdy. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”   

Inspiracją warsztatu dla nauczycieli szkół średnich będą filmy: „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza” i „Wałęsa. Człowiek z nadziei”, wchodzące w skład „Niezbędnika filmowego: Andrzej Wajda”.

Warsztat będzie poświęcony analizie trylogii Andrzeja Wajdy jako procesu stopniowego zacierania granic między fikcją a rzeczywistością. Uczestnicy przyjrzą się, jak reżyser wykorzystywał elementy dokumentalne i wydarzenia historyczne, by budować wiarygodność swoich filmów oraz kształtować mit Solidarności. Efektem będzie pogłębione zrozumienie relacji między sztuką filmową, historią i polityką oraz refleksja nad społeczną rolą twórcy.

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadzący:
dr hab. Krzysztof Kornacki, prof. UG – filmoznawca, specjalizuje się w historii kina polskiego. Autor lub współautor książek Kino polskie wobec katolicyzmu (1945 – 1970, Gdańsk 2004); Popiół i diament Andrzeja Wajdy (Gdańsk 2011 – nagroda „Pióro Fredry”), Kino Nowej Przygody (Gdańsk 2011); Solidarność na ekranie. Wizerunki fabularne (Gdańsk 2024); redaktor lub współredaktor książek: Poszukiwanie i degradowanie sacrum w kinie (Gdańsk 2002), Sacrum w kinie dekadę później (Gdańsk 2013), Orson Welles: twórczość, recepcja, dziedzictwo (Gdańsk, Sopot 2016), Szkice o kulturze produkcji filmowej w Polsce (Gdańsk 2016), Wajda dokumentalny (Gdańsk, 2023) oraz 6 tomów serii „SCRIPT. Gdyńskie Zeszyty Filmowe”. Autor 140 artykułów. Członek rad redakcyjnych czasopism: „Studies in Eastern European Cinema”, „Panoptikum”, „Pleograf”. Były ekspert naukowy Komitetu Nauk o Sztuce PAN (2020 – 2023). Członek zarządu Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Współzałożyciel i pierwszy prezes DKF UG „Miłość blondynki”, założyciel kierunku studiów Wiedza o Filmie i Kulturze Audiowizualnej UG; członek Rady Programowej Gdańskiego Funduszu Filmowego (od 2022); odznaczony medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut 

3 grudnia 2025, godz. 17:30

Warsztaty dla nauczycieli szkół średnich: Kino debaty społecznej. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Warsztat prowadzony przez dr Agnieszkę Morstin odbędzie się 3 grudnia o godz. 17.30 na platformie Teams. Inspiracją do spotkania będą filmy – Wesele, Wielki Tydzień, Korczak, Bigda idzie! – wchodzące w skład publikacji dla nauczycieli Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA. 

Tematy budzące potrzebę debaty społecznej zawsze były na celowniku Wajdy, który dążył do gorącej komunikacji z widownią i często osiągał ten cel. Jego filmowe Wesele uruchomiło na nowo stare pytania: kim jesteśmy jako społeczeństwo? Czy potrafimy porozumieć się mimo różnic? Tuż po transformacji ustrojowej nakręcił Korczaka i Wielki Tydzień, włączając się w debatę o relacjach polsko-żydowskich, trwającą od połowy lat 80. Z kolei spektaklem TV Bigda idzie!, reżyser otworzył w swojej twórczości XXI wiek i dał gorzki portret polskiej klasy politycznej. Które z filmów Wajdy nadal skłaniają do debaty, a jakich oczekiwalibyśmy w kinie dzisiaj?  

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadząca:
dr Agnieszka Morstin – filmoznawczyni, edytorka Notesów Andrzeja Wajdy, stypendystka Ministerstwa Kultury w dziedzinie literatury, edukatorka, współautorka projektu Filmoteka Szkolna. W latach 2018-2024 wraz z prof. Tadeuszem Lubelskim opracowała dla Archiwum Andrzeja Wajdy w Muzeum Manggha i przygotowała do druku dla Wydawnictwa UNIVERSITAS czterotomową publikację ANDRZEJ WAJDA. NOTESY 1942-2016. WYBÓR (2024). W tym samym roku była stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie literatury, czego owocem będzie jej książka non-fiction pt. Nina Holst zostaje Polką, oparta na rodzinnych archiwaliach. Początkiem jej drogi naukowej była Nagroda Główna za rok 2001 w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego za magisterium Kicz w kinie polskim lat 90. Doktoryzowała się w 2007 r. i pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim do 2010 r. Opublikowała Jak daleko stąd do raju? Religia jako pamięć w polskim filmie fabularnym (2010); współredagowała tomy naukowe Ciało i seksualność w kinie polskim (2009) oraz Kompleks Konwicki (2010). Prowadziła liczne autorskie cykle edukacyjne poświęcone kinu polskiemu (m.in. Płótno i ekran. Kino polskie wobec tradycji malarskich; Andrzej Wajda – malarz i reżyser; Filmowe obrazy idylli; Polaków portret własny w filmowych tekstach kultury). 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut 

4 grudnia 2025, godz. 17:00

Architekci wolności – ewolucja postaw obywatelskich w konfrontacji z władzą. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Warsztat prowadzony przez Agnieszkę Kraińską odbędzie się 4 grudnia o godz. 17.00 na platformie Teams.

Na podstawie filmów Andrzeja Wajdy wchodzących w skład Niezbędnika filmowego: ANDRZEJ WAJDA: „Człowiek z Marmuru”, „Człowiek z Żelaza” i „Wałęsa. Człowiek z nadziei.” podejmujemy próbę odpowiedzi jakie postawy przyjmuje obywatel wobec decyzji władzy w ustroju autorytarnym i demokratycznym i jak wpływają one na dążenia ludzi.

Określenie „Architekci  Wolności” może odnosić się zarówno do historycznych postaci (jak Wałęsa), jak i do bohaterów filmowych.

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadząca:
Agnieszka Kraińska – politolożka, edukatorka, wieloletnia nauczycielka wiedzy o społeczeństwie i edukacji prawnej, wykładowczyni, ambasadorka Expierence AI, redaktorka naczelna społecznego radia internetowego- Radio Żory, autorka podcastu “WOS na głowie”, liderka dialogu, edukatorka architektoniczna. Jest absolwentką międzynarodowych seminariów dla edukatorów: Yad Vashem w Jerozolimie, Memorial de la Shoah w Paryżu oraz Summer Institute for Teachers na Columbia University w Nowym Jorku. Jest autorką programów edukacyjnych dla uczniów liceum ogólnokształcącego z edukacji prawnej, edukacji prawnej w społeczeństwie obywatelskim, edukacji społeczno-medialnej i edukacji dziennikarskiej.

Jest organizatorką cyklicznie odbywających się w Żorach wydarzeń, takich jak: Turnieje Debat Oksfordzkich oraz Dni Kultury Żydowskiej w Żorach- Przywrócić Pamięci. Współpracuje ze środowiskami prawniczymi szkoląc adwokatów i sędziów w ramach edukacji prawnej i obywatelskiej. W swojej pracy wspiera rozwój kompetencji obywatelskich i krytycznego myślenia, a także odpowiedzialnego i etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji. Autorka scenariuszy zajęć edukacji obywatelskiej i partycypacji społecznej.

Została wyróżniona za swoją działalność społeczną i edukacyjną:

• Nominacja do tytułu Nauczyciela Roku 2022.
• Wyróżnienie Kapituły Nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata” w 2020 roku.
• Tytuł Człowieka Roku tuŻory.pl 2016 za działania, w tym na rzecz przywracania pamięci o społeczności żydowskiej (np. organizacja Dni Kultury Żydowskiej w Żorach).

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut 

4 grudnia 2025, godz. 18:45

Kiedy państwo zawodzi – rozpoznawanie i zgłaszanie naruszeń praw człowieka. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Warsztat prowadzony przez Agnieszkę Kraińską odbędzie się 4 grudnia o godz. 18.45 na platformie Teams.

Warsztat koncentruje się na filmie „Korczak”, wchodzącym w skład publikacji Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA, jako narzędziu do analizy kluczowych zagadnień edukacji obywatelskiej: identyfikacji i ochrony podstawowych praw człowieka i obywatela.

Zastanowimy się, w jaki sposób jednostka potrafi zachować moralną odpowiedzialność i cywilną odwagę w skrajnych warunkach totalitarnego reżimu, gdy dochodzi do systemowego łamania praw człowieka. Warsztat będzie poświęcony też rozpoznawaniu naruszeń (zgodnie z podstawą programową) oraz refleksji nad rolą etyki jako ostatecznego mechanizmu obrony ludzkiej godności, nawet w sytuacji, gdy zawodzą instytucje państwowe. Uczestnicy zastanowią się także, czy podobne dylematy mogą pojawiać się w państwie demokratycznym.

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadząca:
Agnieszka Kraińska – politolożka, edukatorka, wieloletnia nauczycielka wiedzy o społeczeństwie i edukacji prawnej, wykładowczyni, ambasadorka Expierence AI, redaktorka naczelna społecznego radia internetowego- Radio Żory, autorka podcastu “WOS na głowie”, liderka dialogu, edukatorka architektoniczna. Jest absolwentką międzynarodowych seminariów dla edukatorów: Yad Vashem w Jerozolimie, Memorial de la Shoah w Paryżu oraz Summer Institute for Teachers na Columbia University w Nowym Jorku. Jest autorką programów edukacyjnych dla uczniów liceum ogólnokształcącego z edukacji prawnej, edukacji prawnej w społeczeństwie obywatelskim, edukacji społeczno-medialnej i edukacji dziennikarskiej.

Jest organizatorką cyklicznie odbywających się w Żorach wydarzeń, takich jak: Turnieje Debat Oksfordzkich oraz Dni Kultury Żydowskiej w Żorach- Przywrócić Pamięci. Współpracuje ze środowiskami prawniczymi szkoląc adwokatów i sędziów w ramach edukacji prawnej i obywatelskiej. W swojej pracy wspiera rozwój kompetencji obywatelskich i krytycznego myślenia, a także odpowiedzialnego i etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji. Autorka scenariuszy zajęć edukacji obywatelskiej i partycypacji społecznej.

Została wyróżniona za swoją działalność społeczną i edukacyjną:

• Nominacja do tytułu Nauczyciela Roku 2022.
• Wyróżnienie Kapituły Nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata” w 2020 roku.
• Tytuł Człowieka Roku tuŻory.pl 2016 za działania, w tym na rzecz przywracania pamięci o społeczności żydowskiej (np. organizacja Dni Kultury Żydowskiej w Żorach).

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut 

8 grudnia 2025, godz. 17:30

Historyczność filmów Andrzeja Wajdy. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Warsztat prowadzony przez prof. Piotra Witka odbędzie się 8 grudnia o godz. 17.30 na platformie Teams.

Webinar będzie poświęcony refleksji nad tym, czy Andrzej Wajda realizował filmy historyczne, a jeśli tak, to w jakim sensie i w jaki sposób można uznać je za historyczne oraz jak uzasadnić ich status ontyczny i epistemiczny jako filmów historycznych. Podczas spotkania zastanowimy się, w jaki sposób filmy Wajdy komunikują swoją historyczność. Uczestnicy przyjrzą się przykładowym strategiom uhistoryczniania stosowanym przez reżysera w jego dziełach – rozwiązaniom inscenizacyjnym, formalnym i narracyjnym, które pozwalają uzasadnić status tych filmów jako specyficznego rodzaju narracji historycznych.

Punktem wyjścia będzie namysł nad samą kategorią historyczności: jej znaczeniem, możliwymi kryteriami stosowalności oraz użytecznością w refleksji nad filmem. Zastanowimy się, co właściwie znaczy „historyczność” w odniesieniu do dzieła filmowego, jakie przyjmuje postaci w kinie Andrzeja Wajdy i jak wpływa na sposób, w jaki odczytujemy jego filmy jako narracje historyczne.

Filmy: „Człowiek z marmuru”, „Kanał”, „Wielki tydzień”, „Katyń”, „Korczak” oraz – jeśli wystarczy czasu – „Danton”

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadzący:
dr hab. Piotr Witek, prof. UMCS – historyk, teoretyk i metodolog historii, pracownik naukowy w Katedrze Humanistyki Cyfrowej i Metodologii Historii UMCS w Lublinie. Zainteresowania naukowe: metodologia i epistemologia historii; teoria i antropologia kultury; historia i teoria mediów ekranowych; zwrot audiowizualny w kulturze współczesnej; historia (audio)wizualna; rola fotografii, filmu, telewizji i nowych mediów w przedstawianiu przeszłości i refleksji historycznej; technonauka, technohistoria, historie niekonwencjonalne; historyczność współczesnej kultury, polityka historyczna. Autor dwóch monografii: Andrzej Wajda jako historyk. Metodologiczne studium z historii wizualnej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2016; Kultura – Film – Historia. Metodologiczne problemy doświadczenia audiowizualnego, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2005 oraz wielu artykułów poświęconych teorii i metodologii historii, historii wizualnej i filmowi historycznemu. Redaktor naczelny naukowego portalu www.ohistorie.eu. 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut  

9 grudnia 2025, godz. 17:30

Film historyczny jako manifestacja historii wizualnej. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Warsztat prowadzony przez prof. Piotra Witka odbędzie się 9 grudnia o godz. 17.30 na platformie Teams.

W trakcie spotkania omówione zostanie napięcie między historiografią (historią konwencjonalną) a historiofotią / historią wizualną (historią niekonwencjonalną). Webinar będzie poświęcony filmowi jako narzędziu refleksji historycznej i metahistorycznej. Punktem wyjścia będzie pytanie, w jaki sposób audiowizualne reprezentacje przeszłości – ze szczególnym uwzględnieniem filmów Andrzeja Wajdy – modelują przeszłość i doświadczenie historyczne, komentują je, kwestionują lub potwierdzają utrwalone wizje dziejów. Na wybranych przykładach filmów Wajdy zastanowimy się, na ile film może być poznawczo równorzędną, a zarazem odmienną wobec tekstu pisemnego formą wypowiedzi o przeszłości, posługującą się własnym „językiem” i odmienną logiką dyskursywną. Przyjrzymy się także historiozoficznym tropom w twórczości reżysera oraz eklektycznemu charakterowi jego myślenia o historii.

Filmy: „Katyń”, „Człowiek z marmuru”, „Wałęsa. Człowiek z nadziei”, „Kanał”

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN). 

Prowadzący:
dr hab. Piotr Witek, prof. UMCS – historyk, teoretyk i metodolog historii, pracownik naukowy w Katedrze Humanistyki Cyfrowej i Metodologii Historii UMCS w Lublinie. Zainteresowania naukowe: metodologia i epistemologia historii; teoria i antropologia kultury; historia i teoria mediów ekranowych; zwrot audiowizualny w kulturze współczesnej; historia (audio)wizualna; rola fotografii, filmu, telewizji i nowych mediów w przedstawianiu przeszłości i refleksji historycznej; technonauka, technohistoria, historie niekonwencjonalne; historyczność współczesnej kultury, polityka historyczna. Autor dwóch monografii: Andrzej Wajda jako historyk. Metodologiczne studium z historii wizualnej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2016; Kultura – Film – Historia. Metodologiczne problemy doświadczenia audiowizualnego, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2005 oraz wielu artykułów poświęconych teorii i metodologii historii, historii wizualnej i filmowi historycznemu. Redaktor naczelny naukowego portalu www.ohistorie.eu. 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut  

10 grudnia 2025, godz. 17:30

Warsztaty dla nauczycieli szkół średnich: Przeżycie pokoleniowe. „Niezbędnik filmowy: Andrzej Wajda”    

Warsztat prowadzony przez dr Agnieszkę Morstin odbędzie się 10 grudnia o godz. 17.30 na platformie Teams. Inspiracją do spotkania będą filmy – Popiół i diament, Kanał, Katyń, Wałęsa. Człowiek z nadziei  – wchodzące w skład publikacji dla nauczycieli Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA. 

Debiutem kinowym Wajdy był film Pokolenie, później przyszły kolejne, wyraźnie odwołujące się do przeżycia pokoleniowego. Kategoria ta była w latach 50. jasna i czytelna, bo więź generacyjną spajały przeżycia wojny, a potem epoka PRL, której obraz Wajda zawarł w filmie o Lechu Wałęsie, ukazując jej narodziny w scenach powojennych Katynia. Czy kino Wajdy miało charakter pokoleniowy? Czy możemy dziś nawiązać z nim dialog międzypokoleniowy? Jakie korzyści mogą z niego wyniknąć? Na te i inne pytania spróbujemy odpowiedzieć w trakcie warsztatów. 

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy warsztatów otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Prowadząca:
dr Agnieszka Morstin – filmoznawczyni, edytorka Notesów Andrzeja Wajdy, stypendystka Ministerstwa Kultury w dziedzinie literatury, edukatorka, współautorka projektu Filmoteka Szkolna. W latach 2018-2024 wraz z prof. Tadeuszem Lubelskim opracowała dla Archiwum Andrzeja Wajdy w Muzeum Manggha i przygotowała do druku dla Wydawnictwa UNIVERSITAS czterotomową publikację ANDRZEJ WAJDA. NOTESY 1942-2016. WYBÓR (2024). W tym samym roku była stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie literatury, czego owocem będzie jej książka non-fiction pt. Nina Holst zostaje Polką, oparta na rodzinnych archiwaliach. Początkiem jej drogi naukowej była Nagroda Główna za rok 2001 w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego za magisterium Kicz w kinie polskim lat 90. Doktoryzowała się w 2007 r. i pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim do 2010 r. Opublikowała Jak daleko stąd do raju? Religia jako pamięć w polskim filmie fabularnym (2010); współredagowała tomy naukowe Ciało i seksualność w kinie polskim (2009) oraz Kompleks Konwicki (2010). Prowadziła liczne autorskie cykle edukacyjne poświęcone kinu polskiemu (m.in. Płótno i ekran. Kino polskie wobec tradycji malarskich; Andrzej Wajda – malarz i reżyser; Filmowe obrazy idylli; Polaków portret własny w filmowych tekstach kultury). 

Miejsce: online 
Czas trwania: 90 minut  

11 grudnia 2025, godz. 18:00

Webinar dla nauczycieli: e-learning w praktyce szkolnej

Webinarium odbędzie się 11 grudnia na platformie Teams. Zaprezentujemy na nim 12 autorskich kursów e-learningowych, opracowanych na podstawie filmów wchodzących w skład nowej, bezpłatnej publikacji „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA”, przygotowanej przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy. Każdy z kursów stanowi nowoczesne narzędzie dydaktyczne, które pozwala w atrakcyjny sposób łączyć edukację filmową z edukacją obywatelską i kulturową.

Twórcy kursów – dr Maciej Dowgiel i Kinga Dolatowska – opowiedzą, jak powstawały poszczególne moduły, jakie treści i metody dydaktyczne zostały w nich wykorzystane oraz jak nauczyciele mogą efektywnie korzystać z materiałów w codziennej pracy z uczniami. Uczestnicy dowiedzą się również, jak e-learning wspiera rozwój kompetencji cyfrowych, pogłębia znajomość języka filmu i interpretacji dzieł Andrzeja Wajdy, a także jak przygotowane kursy mogą być wykorzystywane bezpośrednio podczas zajęć szkolnych.

Webinar pokaże, że nowoczesne technologie edukacyjne nie tylko ułatwiają dostęp do kultury filmowej, lecz także wspierają nauczycieli w rozwijaniu wśród uczniów postaw obywatelskich, wrażliwości estetycznej i krytycznego myślenia.

Przed rozpoczęciem wydarzenia na adres e-mail podany podczas rejestracji otrzymają Państwo link do spotkania. Uczestnicy webinarium otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN). 

Prowadzący:
dr Maciej Dowgiel – doktor nauk humanistycznych. Filmoznawca i medioznawca. Absolwent podyplomowych studiów dziennikarskich, zarządzania kulturą oraz Gender Studies. Trener edukacji filmowej i medialnej. Członek prezydium Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej. Wędrujący Filmoznawca Filmoteki Szkolnej. Założyciel Pracowni Filmoznawczej i Medioznawczej. Pasjonat kultury popularnej. Autor ponad stu opracowań, artykułów, analiz i scenariuszy lekcji związanych z edukacją filmową i medialną.

Kinga Dolatowska – edukatorka filmowa z pasji i zamiłowania do kina, związana z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym. Absolwentka edukacji artystycznej o specjalności teatralnej oraz praktycznej edukacji filmowej w Warszawskiej Szkole Filmowej. Autorka programu edukacji filmowej dla szkół średnich i inicjatorka pierwszej w woj. zachodniopomorskim Pracowni Filmotekowej. Laureatka Nagrody PISF w kategorii „edukacja młodego widza”. Współpracuje z NHEF, Kinoszkołą i SpołEd, prowadzi prelekcje i dyskusje filmowe. Członkini Komitetu Głównego Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej.

Miejsce: online 
Czas trwania: 60 minut 

WYDARZENIA DLA EDUKATOREK I EDUKATORÓW

5-6 grudnia 2025

Dwudniowy kurs: Twórczość Andrzeja Wajdy jako narzędzie edukacji kulturalnej, filmowej i obywatelskiej.

Kurs poświęcony wykorzystaniu twórczości Andrzeja Wajdy w edukacji to okazja, by w przystępny i inspirujący sposób poznać bogatą ofertę Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz odkryć, jak filmy jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów mogą wspierać pracę edukacyjną, rozwijać kompetencje odbiorców i otwierać przestrzeń do rozmowy o wartościach, historii i współczesności.  

Drugi dzień kursu poświęcony będzie twórczości Andrzeja Wajdy, ukazanej z trzech komplementarnych perspektyw: języka wizualnego, sposobów pracy z młodzieżą i aktualności jego filmów. Uczestnicy poznają, jak obrazy w kinie Wajdy budują znaczenia, jak odczytywać je w kontekście historii sztuki oraz współczesnej kultury wizualnej. Całość dostarczy wiedzy i inspiracji do świadomej edukacji filmowej, a za przygotowanie i realizację tego dnia odpowiadać będą eksperci z Zespołu Edukatorów Filmowych. 

Osoby uczestniczące w dwudniowym kursie otrzymają zaświadczenia o udziale wydane przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy oraz Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MSCDN).

Harmonogram – dzień pierwszy:

05.12.2025, godz. 17.00-18.00

Część I – Wykład dr Agnieszki Morstin

„Andrzej Wajda – twórczość, konteksty, inspiracje”
Wprowadzenie syntetyzujące najważniejsze wątki twórczości Andrzeja Wajdy w odniesieniu do 12 filmów zawartych w „Niezbędniku filmowym” i komentarzy filmoznawczych dr Agnieszki Morstin. Przedstawiając materiały dydaktyczne przygotowane przez dr Morstin dla nauczycieli, wskaże ona także  na edukacyjny potencjał Notesów Andrzeja Wajdy, które opracowała wraz z prof. Tadeuszem Lubelskim. Pozwoli to oddać głos Wajdzie nie tylko jako reżyserowi, ale też autorowi zapisków z wielu lat jego życia, w którym pełnił rolę nauczyciela i mentora kolejnych pokoleń filmowców.
Czas trwania: 60 min

Prowadzenie:
dr Agnieszka Morstin – filmoznawczyni, edytorka Notesów Andrzeja Wajdy, stypendystka Ministerstwa Kultury w dziedzinie literatury, edukatorka, współautorka projektu Filmoteka Szkolna. W latach 2018-2024 wraz z prof. Tadeuszem Lubelskim opracowała dla Archiwum Andrzeja Wajdy w Muzeum Manggha i przygotowała do druku dla Wydawnictwa UNIVERSITAS czterotomową publikację ANDRZEJ WAJDA. NOTESY 1942-2016. WYBÓR (2024). W tym samym roku była stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie literatury, czego owocem będzie jej książka non-fiction pt. Nina Holst zostaje Polką, oparta na rodzinnych archiwaliach. Początkiem jej drogi naukowej była Nagroda Główna za rok 2001 w Konkursie im. Jana Józefa Lipskiego za magisterium Kicz w kinie polskim lat 90. Doktoryzowała się w 2007 r. i pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim do 2010 r. Opublikowała Jak daleko stąd do raju? Religia jako pamięć w polskim filmie fabularnym (2010); współredagowała tomy naukowe Ciało i seksualność w kinie polskim (2009) oraz Kompleks Konwicki (2010). Prowadziła liczne autorskie cykle edukacyjne poświęcone kinu polskiemu (m.in. Płótno i ekran. Kino polskie wobec tradycji malarskich; Andrzej Wajda – malarz i reżyser; Filmowe obrazy idylli; Polaków portret własny w filmowych tekstach kultury).

05.12.2025, godz. 18.15-19.15

Część II – Prezentacja materiałów CKF na Rok Wajdy 2026:

1. „Niezbędnik filmowy: ANDRZEJ WAJDA” – prezentacja publikacji – Anna Równy
Przedstawienie celów, struktury i zastosowania metodycznego „Niezbędnika”. Autorka publikacji opowie o potencjale dydaktycznym 12 filmów Wajdy oraz możliwościach ich wykorzystania na lekcjach języka polskiego, historii, WOS, etyki i godzinach wychowawczych. Uczestnicy poznają praktyczne strategie pracy z młodzieżą, rozwijające krytyczne myślenie, współpracę i postawy obywatelskie.

2. Prezentacja 9 scenariuszy warsztatów dla nauczycieli – Anna Równy
Prezentacja i omówienie zawartości dziewięciu scenariuszy, przygotowanych przez wybitnych specjalistów: Agnieszkę Kraińską, prof. Krzysztofa Kornackiego, dr Agnieszkę Morstin i prof. Piotra Witka. Scenariusze:
–Architekci wolności – ewolucja postaw obywatelskich – Agnieszka Kraińska (wosnaglowie.pl)
-Kiedy państwo zawodzi – rozpoznawanie naruszeń praw człowieka – Agnieszka Kraińska (wosnaglowie.pl),
–Tworzenie reprezentacji historycznej w trylogii robotniczej Wajdy – prof. Krzysztof Kornacki,
–Historiozofia Wajdy jako reprezentanta pokolenia Kolumbów – prof. Krzysztof Kornacki,
–Artysta wobec wielkich przemian – dr Agnieszka Morstin,
–Kino debaty społecznej – warsztaty dla nauczycieli szkół średnich – dr Agnieszka Morstin, –Przeżycie pokoleniowe – warsztaty dla nauczycieli szkół średnich – dr Agnieszka Morstin,
–Historyczność filmów Andrzeja Wajdy – prof. Piotr Witek,
–Film historyczny jako manifestacja historii wizualnej – prof. Piotr Witek
Czas trwania: 25 min

Prowadzenie:
Anna Równy – główna specjalistka ds. edukacji i kultury filmowej w Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, trenerka i metodyczka edukacji filmowej, koordynatorka merytoryczna projektu Edukacja Młode Horyzonty. Autorka scenariuszy metodycznych oraz publikacji o tematyce filmoznawczej, współautorka podręczników do języka polskiego dla szkół ponadpodstawowych „Ponad słowami”. Absolwentka filologii polskiej i studiów podyplomowych: Wiedza o kulturze, Dziennikarstwo internetowe, Edukacja filmowa, Dziennikarstwo filmowe, Etyka i filozofia. Współpracuje jako ekspert z festiwalami filmowymi dla dzieci i młodzieży, dystrybutorami filmowymi i twórcami, oraz z instytucjami i podmiotami odpowiadającymi za kształt edukacji filmowej w Polsce. Laureatka Nagrody PISF w kategorii Edukacja młodego widza dla Liderów Filmoteki Szkolnej na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni w 2015 roku. W roku 2021 otrzymała certyfikowany tytuł Mistrza Pedagogii nadawany przez Ruch Innowacyjny w Edukacji.

3. Prezentacja 12 autorskich kursów e-learningowych, opracowanych na podstawie filmów wchodzących w skład „Niezbędnika filmowego: ANDRZEJ WAJDA” – dr Maciej Dowgiel i Kinga Dolatowska.
Twórcy kursów, dr Maciej Dowgiel i Kinga Dolatowska, opowiedzą, jak powstawały poszczególne moduły, jakie treści i metody dydaktyczne zostały w nich wykorzystane oraz jak edukatorzy i nauczyciele mogą efektywnie korzystać z materiałów w codziennej pracy z uczniami.
Czas trwania: 15 min

Prowadzenie:
dr Maciej Dowgiel – doktor nauk humanistycznych. Filmoznawca i medioznawca. Absolwent podyplomowych studiów dziennikarskich, zarządzania kulturą oraz Gender Studies. Trener edukacji filmowej i medialnej. Członek prezydium Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej. Wędrujący Filmoznawca Filmoteki Szkolnej. Założyciel Pracowni Filmoznawczej i Medioznawczej. Pasjonat kultury popularnej. Autor ponad stu opracowań, artykułów, analiz i scenariuszy lekcji związanych z edukacją filmową i medialną.
Kinga Dolatowska – edukatorka filmowa z pasji i zamiłowania do kina, związana z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym. Absolwentka edukacji artystycznej o specjalności teatralnej oraz praktycznej edukacji filmowej w Warszawskiej Szkole Filmowej. Autorka programu edukacji filmowej dla szkół średnich i inicjatorka pierwszej w woj. zachodniopomorskim Pracowni Filmotekowej. Laureatka Nagrody PISF w kategorii „edukacja młodego widza”. Współpracuje z NHEF, Kinoszkołą i SpołEd, prowadzi prelekcje i dyskusje filmowe. Członkini Komitetu Głównego Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej.

4. Prezentacja trzech scenariuszy lekcji dla uczniów szkół podstawowych i średnich: „Kadry jak malowane” – Jolanta Knap.
Autorka zaprezentuje przygotowane przez siebie scenariusze lekcji w kontekście dialogu twórczości Andrzeja Wajdy z historią sztuki. „Portret z epoki” wprowadza uczniów w świat „Pana Tadeusza”, zestawiając filmowe kadry z portretami sarmackimi, obrazami Norblina, Grottgera i Wańkowicza, by pokazać bogactwo wizerunków XIX wieku. „Od planu pełnego do detalu” odsłania malarskie inspiracje „Wesela”, prowadząc uczestników przez Młodą Polskę i sztukę Wyspiańskiego, od scen zbiorowych po symboliczne detale kostiumu. Z kolei „Kanał” prezentuje film jako dzieło zakorzenione w sztuce nowoczesnej lat 40. i 50., pełne odniesień do Wróblewskiego, Jaremy, Lebensteina czy Brzozowskiego, a jego finałową scenę interpretuje przez pryzmat tradycji piety.
Czas trwania: 15 min

Prowadzenie:
Jolanta Knap – maluje i pisze; pedagog; absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej; stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – realizacja projektu „Gdybyś znał więcej słów, inne myśli przychodziłyby ci na myśl”; laureatka III nagrody Akademii Opowieści – opowiadanie „Ciotki”; autorka i reżyserka monodramu „Listy z Moskwy” oraz koncertu „Dla Ludwiga van Beethovena”, filmu dokumentalnego „Oda do swobody”; autorka wystawy „Tylko mów, czym żyje Warszawa” w Instytucie Reportażu w Warszawie;autorka projektów okładki i ilustracji 1/2019 pisma filozoficznego AVANT. Trends in Interdisciplinary Studies; autorka/uczestniczka kilkunastu wystaw w Warszawie, Gdyni, Lublinie, Kazimierzu Dolnym i Mięćmierzu. Współpracowała z Akademią Millenium Docs Against Gravity. Więcej informacji na www.jolantaknap.pl

Harmonogram – dzień drugi:

06.12.2025, godz. 11:00-12:00

Część I – Andrzej Wajda i moc obrazu 
Andrzej Wajda to nie tylko filmowiec, to także malarz myślący o świecie za pomocą obrazów. To one właśnie uczyniły go reżyserem docenianym i podziwianym przez największych twórców kina na całym świecie. Przyglądając się wybranym filmom Wajdy, zobaczymy w jaki sposób elementy wizualne opowiadają historię, kreują bohatera, a także czynią dylematy i problemy polskich obywateli zrozumiałe dla osób pod każdą szerokością geograficzną. Takie przyjrzenie się twórczości naszego wielkiego filmowca pomoże nie tylko zrozumieć lepiej jego filmy, ale też wprowadzi element krytycznego odbioru kultury opartej na wizualności, pomoże też młodym odbiorcom zauważyć, jak historia sztuki i elementy malarskie, obecne są w kinie i wciąż mogą funkcjonować jako inspiracja – również do opowiadania własnych historii. 

Prowadzenie:  
Karol Szafraniec – kulturoznawca-filmoznawca, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego; Edukacją filmową zajmuje się od 2004 roku; Współtwórca Młodzieżowej Akademii Filmowej w Nowym Sączu i szef DKF KOT w tym samym mieście; Przez wiele lat członek zespołu KinoSzkoły; Prelegent i edukator operowy; Podwójny laureat Ogólnopolskiego Konkursu Prelegentów Filmowych 2011 (Nagroda Główna, Nagroda Publiczności); Kurator i pomysłodawca interdyscyplinarnych wydarzeń kulturalnych, m.in. Festiwalu Sztuk Wizualnych Relacje w Mazowieckim Instytucie Kultury. Współautor edukacyjnej książki „Elementarz polskiej kultury” (Warszawa 2020); Prowadzi autorski podcast Audio/Wizualny, publikuje m.in. w Contemporary Lynx. 

06.12.2025, godz. 12:15-13:15 

Część II – Sposób na Wajdę, czyli jak zainteresować młodzież Andrzejem Wajdą i jego twórczością
Podczas warsztatu uczestnicy otrzymają wskazówki, jak przygotować i poprowadzić spotkanie poświęcone tej wybitnej postaci kinematografii. Zaprezentowane zostaną dwa scenariusze: pierwszy na bazie „Człowieka z marmuru” skupi się na wciąż aktualnych i uniwersalnych hasłach jak system, propaganda i poszukiwanie prawdy. Drugi zachęci do podjęcia z młodzieżą artystycznej wypowiedzi odnosząc się do zainteresowania Wajdy sztuką japońską, a konkretnie drzeworytami ukiyo-e. Oba scenariusze mają również na celu wskazanie cech i wartości, które prezentują bohaterowie filmów Andrzeja Wajdy, jak i sam mistrz, które mogą być bliskie wielu współczesnym młodym ludziom. 

Prowadzenie: 
Iwona Bartnicka – absolwentka kulturoznawstwa, specjalność: filmoznawstwo i wiedza o mediach, na Uniwersytecie Łódzkim, a także scenariopisarstwa i produkcji filmowo-telewizyjnej w Wielkopolskiej Szkole Radia, Telewizji i Filmu. Kierowniczka Działu Kultury Filmowej w Miejskim Ośrodku Sztuki w Gorzowie Wielkopolskim, gdzie prowadzi studyjne Kino 60 krzeseł, DKF Megaron oraz zajęcia z teorii, historii filmu i warsztaty medialne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Wiceprzewodnicząca Rady Polskiej Federacji Dyskusyjnych Klubów Filmowych, Dyrektorka Ogólnopolskiego Festiwalu Filmów Frapujących, wykładowczyni Akademii im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim, ekspertka w Zespole Edukatorów Filmowych. Pod jej skrzydłami DKF Megaron otrzymał Nagrodę Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej (2016), a Kino 60 krzeseł weszło do sieci Europa Cinemas (2018). W roku 2022 została doceniona Odznaką Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.  

06.12.2025, godz. 13:30-14:30 

Część III – „Kanał” jako aktualne kino historyczne
Webinar ma na celu pokazanie, że liczący siedemdziesiąt lat „Kanał” jest dziełem niezwykle aktualnym i nowoczesnym w opowiadaniu o II wojnie światowej. Jego antyheroiczne i pacyfistyczne przesłanie może być interesującym uzupełnieniem w mówieniu o nieoczywistym patriotyzmie do młodych ludzi. Webinar może mieć dwa warianty (albo można zawrzeć w skondensowanej formie oba na raz) – jeden nastawiony na edukowanie poprzez „Kanał” licealistów, a drugi na edukowanie studentów. W obu przypadkach namysł nad „Kanałem” jako współczesnym i aktualnym kinem wojennym zostałby uzupełniony o szerszą perspektywę twórczą Wajdy na II wojnę światową (m.in. „Katyń”, „Lotna”), a także o tropy we współczesnym kinie polskim – w przypadku licealistów większy nacisk zostałbym położony na porównanie z filmami opartych na lekturach i opowiadających o młodzieży („Kamienie na szaniec”, „Dywizjon 303”, „Orlęta, Grodno ‘39”), w przypadku studentów, należałoby omówić szerszą perspektywę jaką proponuje współczesne kino polskie na II wojnę światową (np. „Orzeł”, „Biała odwaga”, „Filip”). 

Prowadzenie: 
dr Mateusz Żebrowski – doktor kulturoznawstwa. Od 2017 roku współtworzy wraz z Martą Chylińską wideobloga o kinie „Drugi Seans”. Prowadził audycję w Radiu Łódź o tej samej nazwie. Współzałożyciel i prezes Stowarzyszenia Rozwoju Kultury Filmowej „Słowo i Film”, w ramach którego realizował dofinansowane przez Narodowe Centrum Kultury i Ministerstwo Kultury projekty „Kanon kina polskiego po ‘89” oraz „Młoda Szkoła” o ważnych polskich twórcach debiutujących po 2015 roku. Na stałe współpracuje z Czasem Kultury i miesięcznikiem Kino. Prowadzi rozmowy z twórcami filmowymi, a także zajęcia z edukacji filmowej dla różnych grup wiekowych. 

WYDARZENIA DLA SZKÓŁ

4 grudnia, godz. 09:00

Warsztat dla szkół średnich: OD PLANU PEŁNEGO DO DETALU. KADRY JAK MALOWANE – INSPIRACJE MALARSKIE W FILMACH ANDRZEJA WAJDY. 

Podczas warsztatu realizowanego w oparciu o film Andrzeja Wajdy „Wesele” przeanalizujemy wybrane kadry filmu w zestawieniu z obrazami Wyspiańskiego, Gierymskiego i Tetmajera, poznając, w jaki sposób reżyser „malował” swoje filmowe kompozycje. 

Adaptacja filmowa dramatu „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego pozwala uczniom poznać malarstwo epoki Młodej Polski oraz samego Wyspiańskiego. Pokazuje Wajdę jako reżysera malującego poszczególne kardy filmowe (temat, kompozycja, kolor, stylizacja). 

Wędrówkę po sztuce inspirującej reżysera rozpoczniemy od „Chłopskiej trumny” Aleksandra Gierymskiego pojawiającej się jako element scenografii na drugim planie, przez scenę zbiorową na obrazie „Zrękowiny” Włodzimierza Tetmajera, czyli faktycznego Gospodarza wesela, przez impresjonistyczne/symboliczne „Chochoły” – pastel Wyspiańskiego i scenografię filmu, po detal – kokardy na głowach dziewcząt jako element kostiumu filmowego i secesyjnego obrazu „Macierzyństwo” Wyspiańskiego.  

Zestawimy autoportrety Stanisława Wyspiańskiego z wizerunkiem Pana Młodego (Daniela Olbrychskiego). Podsumowując, potwierdzimy główny pomysł reżysera Andrzeja Wajdy, by adaptacja filmowa była jak najbliżej zamysłu samego autora dramatu Stanisława Wyspiańskiego – świadka epoki i gościa na tym wyjątkowym weselu. 

Prowadząca:
Jolanta Knap – maluje i pisze; pedagog; absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej; stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – realizacja projektu „Gdybyś znał więcej słów, inne myśli przychodziłyby ci na myśl”; laureatka III nagrody Akademii Opowieści – opowiadanie „Ciotki”; autorka i reżyserka monodramu „Listy z Moskwy” oraz koncertu „Dla Ludwiga van Beethovena”, filmu dokumentalnego „Oda do swobody”; autorka wystawy „Tylko mów, czym żyje Warszawa” w Instytucie Reportażu w Warszawie;  autorka projektów okładki i ilustracji 1/2019 pisma filozoficznego AVANT. Trends in Interdisciplinary Studies; autorka/uczestniczka kilkunastu wystaw w Warszawie, Gdyni, Lublinie, Kazimierzu Dolnym i Mięćmierzu. Współpracowała z Akademią Millenium Docs Against Gravity. Więcej informacji na www.jolantaknap.pl       

Miejsce: CKF, Al. Ujazdowskie 20 
Czas trwania: 90 minut 

4 grudnia, godz. 11:00

Warsztat dla klas 7 i 8 szkół podstawowych: PORTRET Z EPOKI. KADRY JAK MALOWANE – INSPIRACJE MALARSKIE W FILMACH ANDRZEJA WAJDY. 

Podczas warsztatu dla klas 7 i 8 SP, realizowanego w oparciu o film Andrzeja Wajdy „Pan Tadeusz”, pokażemy jak poprzez filmową adaptację i dzieła sztuki można portretować społeczeństwo. 

Adaptacja filmowa poematu epickiego „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza pozwala uczniom poznać galerię portretów ludzi należących do różnych klas społecznych z początku XIX wieku – mieszkańców Soplicowa i zaścianka Dobrzyńskiego. Poczynając od portretu sarmackiego, trumiennego (Sędzia, Gerwazy, szlachta dobrzyńska), Żyda (Jankiel), przez portrety dam (Telimena) i panów ulegających modzie na francuszczyznę (Hrabia), skończymy naszą opowieść na wizerunkach bohaterów romantycznych (Tadeusz). Kadry z filmu zestawimy z portretami trumiennymi, obrazami Jana Piotra Norblina („Żyd – studium głowy”), Artura Grottgera („Wianki”, „Pożegnanie powstańca”) oraz portretem Adama Mickiewicza autorstwa Walentego Wańkowicza. 

Prowadząca:
Jolanta Knap – maluje i pisze; pedagog; absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej; stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – realizacja projektu „Gdybyś znał więcej słów, inne myśli przychodziłyby ci na myśl”; laureatka III nagrody Akademii Opowieści – opowiadanie „Ciotki”; autorka i reżyserka monodramu „Listy z Moskwy” oraz koncertu „Dla Ludwiga van Beethovena”, filmu dokumentalnego „Oda do swobody”; autorka wystawy „Tylko mów, czym żyje Warszawa” w Instytucie Reportażu w Warszawie;  autorka projektów okładki i ilustracji 1/2019 pisma filozoficznego AVANT. Trends in Interdisciplinary Studies; autorka/uczestniczka kilkunastu wystaw w Warszawie, Gdyni, Lublinie, Kazimierzu Dolnym i Mięćmierzu. Współpracowała z Akademią Millenium Docs Against Gravity. Więcej informacji na www.jolantaknap.pl       

Miejsce: CKF, Al. Ujazdowskie 20 
Czas trwania: 90 minut 

4 grudnia, godz. 13:00

Warsztat dla szkół średnich: „KANAŁ” PEŁEN SZTUKI NOWOCZESNEJ. KADRY JAK MALOWANE – INSPIRACJE MALARSKIE W FILMACH ANDRZEJA WAJDY. 

Podczas warsztatu dla szkół średnich, realizowanego w oparciu o film Andrzeja Wajdy „Kanał”, przyjrzymy się filmowi jako dziełu inspirowanemu malarstwem współczesnym i sztuką powojennej awangardy. Omówimy artystyczne konteksty filmu, przeanalizujemy kadry w zestawieniu z obrazami Andrzeja Wróblewskiego, Marii Jaremy, Jana Lebensteina i Tadeusza Brzozowskiego, odkrywając, jak Wajda „malował” swoje filmy. 

Andrzej Wajda był twórcą filmowym o ogromnej wiedzy z zakresu malarstwa współczesnego, pozostającym pod silnym wpływem ekspresjonizmu figuratywnego. Poetyka filmu „Kanał” doskonale odzwierciedla te inspiracje. Wajda rozpoczął studia na ASP w Krakowie w 1946 roku i dołączył do Grupy Młodych Plastyków inspirującej się prymitywizmem, surrealizmem i abstrakcjonizmem. W roku 1948 został przyjęty do Grupy Samokształceniowej Andrzeja Wróblewskiego, późniejszego przyjaciela. 

„Kanał” powstał w 1956 roku, czyli rok po przełomowej wystawie sztuki nowoczesnej w Arsenale w Warszawie. W filmie znajdziemy nawiązania do następujących twórców i ich dzieł: Andrzeja Wróblewskiego i wielu jego portretów mężczyzn; Marii Jaremy „Chwyty” 1954 r. i „Postacie” 1952 r.; Jana Lebensteina „Postać stojąca. Figura” 1956 r. oraz Tadeusza Brzozowskiego „Kabina” 1956 r.  

Film kończy się symbolem uniwersalnym o wielowiekowej tradycji czy pietą. Wajda jako reżyser stworzył dzieło o wymowie egzystencjalnej, więc posłużył się symboliką średniowiecznej piety czytelną w kulturze zachodnioeuropejskiej i zestawił ją z symbolem krat.  

Prowadząca:
Jolanta Knap – maluje i pisze; pedagog; absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiej Szkoły Filmowej; stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – realizacja projektu „Gdybyś znał więcej słów, inne myśli przychodziłyby ci na myśl”; laureatka III nagrody Akademii Opowieści – opowiadanie „Ciotki”; autorka i reżyserka monodramu „Listy z Moskwy” oraz koncertu „Dla Ludwiga van Beethovena”, filmu dokumentalnego „Oda do swobody”; autorka wystawy „Tylko mów, czym żyje Warszawa” w Instytucie Reportażu w Warszawie;  autorka projektów okładki i ilustracji 1/2019 pisma filozoficznego AVANT. Trends in Interdisciplinary Studies; autorka/uczestniczka kilkunastu wystaw w Warszawie, Gdyni, Lublinie, Kazimierzu Dolnym i Mięćmierzu. Współpracowała z Akademią Millenium Docs Against Gravity. Więcej informacji na www.jolantaknap.pl       

Miejsce: CKF, Al. Ujazdowskie 20 
Czas trwania: 90 minut 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Wydarzenie jest współfinansowane ze środków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

Partnerzy: